Home  /   Peyzaj

Peyzaj

Peyzaj Örneği

Peyzaj Uygulamaları

Peyzaj

Çoğumuzun kelime anlamı olarak çok duymadığı ancak yıllar içinde hayatımıza giren ve her geçen gün daha da önem kazanan bir konudur. Aslında “kır manzarası” anlamında Fransızca bir kelimedir. İngilizce de; Landscape Architecture adıyla Peyzaj Mimarlığı olarak kullanılmaktadır.

Evinizin dışında etrafınızda gördüğünüz binalar hariç herşey peyzaj mimarlığının uğraşı alanıdır.

Peyzaj Mimarlığı

İnsan yaşamına, faaliyetlerine imkan sağlayan dış mekanları canlı ve cansız materyallerle bilimsel ve ekolojik verilere ve fonksiyona bağlı olarak planlayan, gerçekleştiren bir sanat ve meslek dalıdır.

Peyzaj Mimarı

Doğayı malzeme olarak ele alıp onu şekillendiren ve hayata kazandıran kişidir.

Peyzaj mimarlığı medeniyet kültürünün en eski zamanlarından beri varlığını sürdüren bir meslektir. İnsan yerleşik yaşama başlamasıyla beraber, teknolojinin gelişimine paralel olarak, barınma ve korunma amaçlı evler inşa etmeye başlamışlardır. Refah seviyesinin yükselmesi ile birlikte estetik kavramı da gelişmeye başlamış, yapılan eserlerin sağlamlığı kadar, güzel ve çekici olması gayreti de ortaya çıkmış ve bu süreç peyzaj mimarlığını da beraberinde getirmiştir.

Yolların, binaların, ibadethanelerin etrafının ve bahçelerinin süslenmesi başlamıştır.

Peyzaj Örneği

Peyzaj Uygulamaları

Eski Mısırda, Antik Roma’da ve diğer gelişmiş tüm medeniyetlerde peyzajın son derece önemli olduğu görülmektedir.

Peyzaj adeta medeniyetlerde gelişmişliğin kanıtı, refah seviyesindeki yükselmenin işaretidir. Örneğin Osmanlıda Lale Devri, sanatın ve gelişmenin, peyzaj manasında da en üst seviyeye çıktığı süreçtir.

Sonrasında 20. yüzyılda hızla gelişen teknoloji ile plansız gelişmeler ve tabii kaynakların olumsuz yöndeki kullanımı peyzaj çalışmalarını hayatın olmaz ise olmazı yapmıştır. Bu süratli gelişme aşırı çevre hava ve su kirlenmesine, gürültü kirliliğine ve nihayet toprak, bitki, fauna gibi doğal kıymetlerin imhasına sebep olmuştur.

Yeryüzündeki doğal kaynakların maruz kaldığı bu aşırı israf ve hoyratlığı önlemek amacı ile yapılan geniş kapsamlı planlama çalışmalarına peyzaj planlaması diyoruz.




Peyzaj Örneği

Peyzaj Uygulamaları

Peyzaj Planlaması

Şehir-bölge plancısı, mimar ve peyzaj mimarlarının müşterek çalışmaları ile oluşuyor.

Bu gün bahçe mimarisi yerine peyzaj planlaması deyiminin geçmesi, çalışma alanındaki büyük gelişme ve değişikliğin ifadesidir.

Peyzaj Planlamaları

İnsanlar için kırsal ve kentsel alanda kültürel, ekonomik ve estetik yönden verimli ve güvenli yaşama ortamı hazırlamayı amaç edinen, peyzaj prensipleri ile birlikte ekolojik, biyolojik, dendrolojik ve sosyal alanlarda ilmi araştırmaları içeren sanat çalışmalarıdır.

Peyzaj planlamalarının belli bir kalıbı ve formülü yoktur. Tasarımda hür düşünce ve duygular hakimdir. Tasarım düşünce ve duyguların yanı sıra prensiplerle şekillenir.

Peyzaj planlaması, insanlığın gelişimiyle paralel olarak asırlar boyunca doğal, mitolojik, dinsel, etnik ve sosyal düşüncelerin etkisi altında biçimlenmiştir.

Tarihi devirlerde bilinçli bahçe tanzimine ilk defa Mısır, Mezopotamya ve İran gibi doğu ülkelerinde rastlanmaktadır. Örneğin MÖ 2000-4000 yılları arasında yüksek bir kültür ve medeniyete sahip olan eski Mısırlılar, bahçe tanzim sanatında zirveye ulaşmışlardır. Mısır bahçeleri Firavunların kudret ve gücünü yansıtmıştır.

Dünyanın yedi harikasından biri olan Babil’deki tarihi asma bahçeleri MÖ 605 yılında devrin kıralı tarafından eşi Semiramis için inşa edilmiştir.

Büyük sütunlar üstünde inşaa edilen yedi kademeli teraslar Babil ve Fırat nehrinin muhteşem manzarasına tercih edilmiştir.

İslamiyet sonrası bütün İslam bahçelerinde ortak şu dört özellik ortaya çıkmıştır:

Peyzaj Örneği

Peyzaj Uygulamaları

*Sulama gayesi, sükunet ve musiki için su
*Serinlemek için gölge
*Renk, Koku ve Göz Zevki için çiçek
*Kulak ve ruh zevki için musiki dir.

Özellikle Endülüs Emevileri peyzaj konusunda önemli atılımlar yapmışlar, su ögesini en çok kullanan medeniyetlerden biri olmuştur.

İslam bahçelerinde kullanılan ağaç ve çiçeklerin seçiminde dini inançların etkisi olmuştur.

Örneğin; bahçede servi ağaçları ölümü, tasavvufu ve yalnızlığı, çiçekli erik, badem ve kiraz ağaçları, ümidi, neşeyi ve hayatı, kokulu gül ve yaseminler ise; cennetten bir köşeyi ifade ediyordur.

İslam bahçe anlayışı MS 9-13 yüzyıllarda önce İspanyaya sonrada tüm Avrupa ya yayılmıştır.

Avrupa’nın Rönesans dönemine girmesiyle birlikte peyzajında önemi artmış, Rönesans bahçeleri kavramı oluşmuştur. Avrupa’nın pek çok modern şehrinde botanik bahçeleri, saray bahçeleri, parklar ve avlu bahçeleri yapılmaya başlanmıştır. Rönesans mimarları büyük site inşaatlarında ortada büyük meydanlar bırakarak, bu alanları havuzlar, heykeller, anıtlar ve diğer estetik unsurlar kullanarak tasarlamışlardır. Bu gün bütün büyük Avrupa şehirleri bu mantık çerçevesinde planlanmıştır.